Vitaminler yağda ve suda eriyenler olarak iki grupta toplanırlar.
Yağda eriyen vitaminler
A, D, E, K vitaminleri bu grupta bulunan vitaminlerdir. Bu vitaminlerin vücudunuza taşınması yağlar yoluyla olmaktadır. Bu nedenle yağsız bir diyet almak değil yeterli yağ oranı olan bir diyet ile beslenmek önemlidir. Bu vitaminlerin fazla alımı vücutta depo edilebildiğinden zararlı etkilere yol açabilir, tüketim miktarı ve tablet olarak alımında dikkatli olunmalıdır.
A Vitamini
Vücut hücre ve dokularının sağlıklı bir şekilde büyümesini sağlar.
Karotenoid formları antioksidan olarak çalışır ve böylece kandaki serbest radikallere karşı savaşarak kanser türlerine koruyucu etki gösterebilir.
Göz sağlığı için de önemlidir. Gözlerinizin karanlığa alışmasında yardımcıdır.
Enfeksiyonlara karşı koruyucu etki gösterir.
Balık, yumurta, kırmızı etler, süt ve yoğurt, havuç, kayısı, kavun, şeftali, ıspanak, brokoli, roka, maydanoz, dereotu, tere A vitamini ve A vitamininin öncü maddesi olan beta karotenin en iyi kaynaklarıdır.
D Vitamini
Yeterli miktarlarda alınmadığı zaman kemik dokusunda bir takım kayıplar oluşabileceği için osteoporoza yatkınlığınızı arttırır.
Kalsiyum ve fosforun vücutta emilimini arttırıcı etki gösterir. Böylece kemik ve diş sağlığının devamlılığını sağlar.
Vücutta depo edilebilme özelliği olduğundan dolayı çok fazla miktarda alındığında toksik etki yaratabilir. D vitaminin toksik etkisi besinle veya güneşle aldığınızda değil, vitamin takviyesi olarak dışarıdan aldığınızda olur.
Yağlı balıklar, yumurta sarısı, peynir ve sütte bolca bulunur.
E Vitamini
İyi bir antioksidan kaynağıdır.
Kalp hastalıkları, kanser ve katarakta karşı koruyucu etki gösterir.
Bağışıklık sistemini güçlendirir.
A vitaminin emilmesine yardımcı olur.
Yaşlıların, aşırı alkol tüketenlerin ve hipertroidi olanların daha fazla E vitamini gereksinmesi vardır.
Bitkisel yağlar, ay çekirdeği, yer fıstığı, yeşil yapraklı sebzeler ve kepeği ayrılmamış un E vitamini içermeleri nedeniyle önemlidirler.
K Vitamini
K vitamini bağırsaklarımızda da üretilebilir.
En önemli görevi kanın pıhtılaşmasını sağlayabilmektir.
Emilim bozukluğu, çok düşük kalorili diyetlerde, uzun süreli antibiyotik kullanımlarında gereksinim artmaktadır.
Özellikle yeşil yapraklı sebzeler başta olmak üzere sebzelerde, meyvelerde, yağlı tohumlarda (ceviz, badem, fındık) yumurtada, etlerde, süt ve türevlerinde yeterli miktarda K vitamini vardır.
Suda eriyen vitaminler
B1 Vitamini (Tiamin)
B1 vitamini ısıya çok duyarlı olduğu için pişirme sıcaklığına dikkat etmek gerekir.
B1vitamini şekerin enerjiye dönüşümünde etkilidir.
İskelet kasının korunmasında da önemli rolü vardır.
Et, makarna, ekmek, pilav, kuru baklagiller, tam tahıllar, ay çekirdeği iyi kaynaklarıdır.
B2 Vitamini
Işığa çok duyarlı bir vitamindir. Bu nedenle kaynağı olan besinler ışık geçirmeyen karton kutularda (tetrapak)muhafaza edilmelidir.
Büyüme, doku yenilenmesi ve enerji metabolizmasında görevlidir.
Sürekli egzersiz yapanlar, aşırı alkol kullananlar ve çok düşük kalorili beslenenlerde gereksinim artmaktadır.
Balık, yoğurt, süt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler, karaciğer ve zenginleştirilmiş tahıllarda bolca bulunur.
Niasin
Gıda hazırlama esnasında oldukça az kayba uğradıkları için en dayanıklı vitaminlerdendir.
Protein ve yağın yapımı ve kullanımı için gereklidir.
Sinir ve sindirim sisteminin sağlıklı olması için ihtiyaç duyulan bir vitamindir.
Kan kolesterolünü düşürmede etkisi vardır.
Tavuk, hindi, balık, mantar, buğday kepeği, yer fıstığı, ay çekirdeği, süt, yoğurt, peynir, yumurta ve patates bilinen en iyi kaynaklarıdır.
B6 Vitamini (Piridoksin)
Besinlerin işlenme ve hazırlanma aşamalarında kayba uğramaktadırlar.
Güçlü bağışıklık sistemi, kanda akyuvar yapımı için gereklidir.
Vücudumuzda insülinin üretilmesinde yardımcıdır.
Enfeksiyonlara karşı savaşan madde üretimi içinde önemlidir.
Muz, patates, nohut, balık, tavuk, kavun, ıspanak, brokoli, kırmızı et, domates, bira mayası, ay çekirdeği ve yer fıstığı önemli kaynaklarıdır.
B12 Vitamini
Bu vitaminin emilimi için mide asidi gerekir.
DNA oluşumu, kan yapımı, folik asidin metabolizmasında kullanılır.
Kalp, kanser ve sinir hastalıklarından korunmak içinde gerekli bir vitamindir.
Vejetaryenlerin, alkol kullananların ve mide asidi düşük olanların gereksinimi daha fazladır.
Sadece tüm hayvansal gıdalar B12 vitamini içerir.
Folik Asit (Folat)
Vücutta oluşan tüm biyolojik olaylarda görevlidir.
DNA ve alyuvar oluşumu, hücre büyüme ve yenilenmesi için alınması gerekmektedir.
Gebelik öncesi ve gebelik döneminde bebek ve anne sağlığı için elzemdir.
Yeşil yapraklı sebzeler, sakatatlar, kavun, portakal ve suyu, enginar, brokoli, pancar, bamya, maya, kuru baklagiller çok iyi kaynaklardır.
Biotin
Hücrelerinizde enerji üretimine yardımcıdır.
Besinlerle alınan yağ, karbonhidrat ve proteinlerin vücutta metabolize edilmesi içinde gereklidirler.
Yetersizliği ile pek karşılaşılmaz, çünkü bağırsaklarımızda da bir miktar yapımı mümkündür.
Uzun süreli antibiyotik alanlarda ve bağırsaklarının bir kısmı alınmış kişilerde gereksinim artmaktadır.
Yumurta sarısı, karnabahar, peynir ve yerfıstığı biotin kaynaklarındandır.
Pantotenik Asit
Her yerde bulunan anlamına gelen pantotenik asit tüm besinlerimizde bulunur.
Besinler ile aldığımız protein, karbonhidrat ve yağın vücutta metabolize edilerek, enerji üretimine yardımcı olur.
C Vitamini (Askorbik Asit)
Genelde vitamin deyince ilk aklımıza gelen vitamin C vitaminidir.
En duyarlı vitamindir. Bu nedenle uzun süre bekletme, ışık, ısı gibi her türlü dış etmenle kayba uğrar.
Yaraların kapanması, amino asit metabolizması, demir, kalsiyum ve folik asidin vücutta kullanımının sağlanması için gereklidir.
Bağışıklık sisteminin güçlü olmasına da yardımcı olur.
Antioksidan özelliği ile kalp hastalıklarını ve kanseri önleyici görev alırlar.
Bitkisel kaynaklı bir vitamindir. Kuşburnu, kivi, turunçgiller, çilek, brokoli, kırmızı ve yeşil biberler, kavun, yeşil yapraklı sebzeler, domates, karnabahar ve patates en iyi kaynaklardır.
|